Hürmüz'de tarihi eşik: ABD ve İran arasında kördüğüm çözülüyor mu! Ya 14 madde ya 'destansı öfke'

ABD ile İran arasında sonuçsuz kalan müzakereler nedeniyle ‘yeni bir savaş’ korkusu hakimken, tarafların sürpriz bir şekilde uzlaşmaya varmak üzere olduğu belirtildi. Axios’un Beyaz Saray’a dayandırdığı habere göre, Washington ve Tahran, savaşı sona erdirecek 14 maddelik, tek sayfalık bir “Mutabakat Zaptı” üzerinde uzlaşmaya çok yakın. Gelişme, ABD Başkanı Donald Trump’ın Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemilere ABD donanmasının eşlik etmesini sağlayan “Özgürlük Projesi”ni durdurduklarını açıklamasının ardından geldi.

KARŞILIKLI YÜKÜMLÜLÜKLER Pakistan arabuluculuğunda yürütülen gizli diplomasi süreci sonuç vermeye başladı. Washington yönetimi, Tahran’dan 48 saat içinde nihai yanıt bekliyor. Anlaşmanın sağlanması halinde bölgede çatışmaların durması ve 30 günlük yoğun bir diplomasi sürecinin başlaması öngörülüyor.

Taslak metne göre İran, uranyum zenginleştirme faaliyetlerine derhal ara verecek. Ancak bu sürenin uzunluğu konusunda anlaşma yok: İran 5 yıl önerirken, ABD 20 yıl talep ediyor. Sürenin sonunda ise İran’a düşük seviyede zenginleştirme izni verilmesi planlanıyor.

Hantavirüs salgını olur mu... Yolcu gemisinde alarm: 3 kişi öldü HÜRMÜZ NYET AÇILACAK Anlaşma kapsamında ABD’nin, İran’a ait dondurulmuş milyarlarca doları serbest bırakması ve yaptırımları kademeli olarak kaldırması bekleniyor. Ayrıca Hürmüz Boğazı üzerindeki ablukanın kaldırılmasıyla enerji sevkiyatının yeniden hız kazanacağı ifade ediliyor.

Mutabakatın imzalanması durumunda kalıcı barış görüşmelerinin İslamabad veya Cenevre’de yapılması planlanıyor. Ancak uzmanlar, sürecin başarısız olması halinde ABD donanmasının ablukayı daha da sertleştirebileceği uyarısında bulunuyor. ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ URANYUM TAŞINACAK İddiaya göre İran, yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumu teslim etmeyi de kabul edebilir.

Bu kapsamda seçeneklerden biri, materyalin ABD’ye taşınması. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı verilerine göre İran’ın yaklaşık 450 kilogram zenginleştirilmiş uranyum stoku bulunuyor. Sözkonusu malzemenin ABD’nin geçen yıl 12 gün süren savaşta bombardıman sonucu hala enkaz altında olduğu düşünülüyor.

TRUMP TEHDİT ETTİ İran’ın Hürmüz’ü açmaya yönelik anlaşmaya uymaması halinde savaşın yeniden başlayacağını söyleyen Trump yaptığı paylaşımda, İran’ın anlaşma şartlarını kabul etmesi durumunda mevcut operasyonların sona ereceğini ve Hürmüz Boğazı’nın tüm ülkelere açık hale geleceğini belirtti. Ancak Tahran yönetiminin anlaşmaya uymaması halinde ABD’nin bombardımana yeniden başlayacağını ifade ederek saldırıların öncekinden çok daha yüksek düzeyde ve yoğunlukta olacağını vurguladı. Dün yaptığı açıklamada da, İran’la anlaşma konusunda “iyimser” olduğunu ve sürecin 1 haftada sonuca ulaşmasını beklediğini belirtti.

Dışişleri Bakanı Marco Rubio da önceki gün savaşın bittiğini belirterek bundan sonra savunma pozisyonunda olacaklarını ifade etmişti. MHP Lideri’nin mesajlarının perde arkası ARAKÇİ’NİN PEKİN ZİYARETİ NE ANLAMA GELİYOR İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi savaştan çıkış yolunu Çin’de arıyor. Son haftalarda İslamabad, Maskat ve Moskova temaslarının devamı niteliğindeki ziyaret kapsamında Arakçi, dün de Pekin’de mevkidaşı Wang Yi ile bir araya geldi.

Savaşın ardından yapılan ilk yüz yüze temas olan ziyaret, zamanlamasıyla da dikkati çekti. ABD Başkanı Donald Trump’ın Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile 14-15 Mayıs’ta yapacağı görüşmeden günler önce gerçekleşen temas, Tahran’ın Washington baskısını dengelemek için Pekin kartını ne ölçüde devreye sokabileceğini test eden bir adım olarak görülüyor. Bu çerçevede ziyarete ilişkin üç başlık öne çıkıyor.

CAN SİMİDİ PEKİN Tahran yönetimi, çifte abluka altındaki Hürmüz Boğazı’nda artan gerilimin gölgesinde Çin’i bir “ekonomik nefes borusu” olarak görüyor. Arakçi’nin Pekin ziyaretinin merkezinde de Çin’in petrol ithalatını sürdürmesini istiyor. Çin, İran’ın ihraç ettiği petrolün yüzde 80’inden fazlasını satın alıyor.

Trump yönetimi Hürmüz’ün açılması için Pekin’e çağrı yaparken, Pekin ise ‘güvenilir ve tarafsız bir arabulucu’ olarak konumlanmaya çalışıyor. ZAMANLAMA KRİTİK Arakçi’nin ziyaretinin önemli başlıklarından ikincisini ise İran’ın barış planı oluşturuyor. ABD’yi ilk etapta memnun etmeyen planın uluslararası düzeyde “meşru çözüm zemini” olarak kabul edilmesini hedefleyen Tahran, BM Güvenlik Konseyi’nde veto hakkı olan Çin’in ABD çizgisine yaklaşmasını engellemeye çalışıyor.

Tahran cephesinde Çin’in veto kartının ‘dostluk’ kisvesi ile korunması, ABD’ye İran’ın ‘dostları ve seçenekleri olduğunu’ göstermenin bir yolu olarak görülüyor.20 MİLYAR DOLARLIK ARAYIŞ Tahran’ın Pekin’den beklentisi yalnızca siyasi destekle de sınırlı değil. İki ayı aşan savaş nedeniyle ekonomisi çökme noktasına gelen İran, 20 milyar dolarlık finansman desteğine ihtiyaç duyuyor. Pekin’in sağlaması beklenen finansmanın geri ödemesinin ise, Tahran ile Pekin arasında uzun vadeli petrol anlaşmaları ve İran’a gelen Çinli turist sayısının artırılması gibi diğer gelir kaynakları yoluyla gerçekleşmesi öngörülüyor.

ABD ve İran anlaşmak üzere! Washington ve Tahran'dan ilk açıklama... CENTCOM: İran tankerini vurduk Haberi görüntüle

HÜRRİYET