Çöpe atmadan önce bir kez daha düşünün: Bu 'hurda' tam 38 milyon lira ediyor

1976 yılında üretilen bilgisayarın tahmini satış fiyatı 500 bin ila 800 bin dolar (38 milyon 752 bin TL) arasında. Cihazı değerli kılan yalnızca nadir bulunması değil. Apple'ın iki kurucusu Steve Wozniak ve Steve Jobs'un izlerini taşıması ve orijinal sahibine kadar uzanan geçmişinin belgelenmiş olması, Apple-1'i koleksiyoncular açısından daha da özel hale getiriyor.

Wozniak imzalı, Jobs mektuplı Apple-1 Satışın merkezinde, 1976'da üretilen ikinci parti bir Apple-1 anakartı bulunuyor. Anakart, bilgisayarı tasarlayan ve elle üreten Steve Wozniak tarafından imzalanmış durumda. Lotun en dikkat çekici parçalarından biri ise 1978 tarihli bir mektup.

Mektup, dönemin Apple yöneticilerinden Steve Jobs tarafından imzalanmış ve bilgisayarın ilk sahibi Fred Hatfield'a gönderilmiş. Jobs, mektupta Hatfield'a elindeki Apple-1'i bir Apple II 4K anakartıyla değiştirmeyi teklif ediyor. Ancak Hatfield bu teklifi kabul etmiyor ve bilgisayarını saklamaya devam ediyor.

Bu karar, yıllar sonra Apple-1'in tarihi değerini daha da artıracak bir sonuç doğuruyor. Takas edilmeyen bilgisayar bugün büyük bir hazine O dönemde Apple-1 sahiplerinin bir bölümü, Jobs'un benzer takas tekliflerini kabul ederek bilgisayarlarını Apple II anakartlarıyla değiştirdi. Bu cihazların önemli bir kısmı ise daha sonra parçalarına ayrıldı.

Hatfield'ın bilgisayarını elinde tutması sayesinde ise söz konusu Apple-1'in parçalarının büyük bölümü günümüze kadar korunabildi. Üstelik cihazın ilk sahibine kadar izlenebilen geçmişi de belgelerle ortaya konulabiliyor. Apple-1 Kayıt Defteri'ne göre cihaz, günümüze ulaştığı doğrulanmış 74 Apple-1 örneğinden biri.

Kayıt defterinde 48. sırada yer alan bilgisayarın, halen çalışır durumda olan daha az sayıdaki Apple-1'den biri olduğu belirtiliyor. Cihaz daha önce, 2013 yılında düzenlenen bir açık artırmada yaklaşık 686 bin dolara satılmıştı. 1976'dan kalan parçaları hâlâ üzerinde Apple-1'in üzerinde dönemine ait çok sayıda orijinal bileşen bulunuyor. Bunlar arasında MOS Technology 6502 mikroişlemci, 8 KB RAM, klavye arayüzü, üç Sprague "Big Blue" kapasitör ve orijinal Apple kaset arayüz kartı yer alıyor.

Bilgisayara ayrıca orijinal kullanım ve BASIC kılavuzları, 1977 tarihli Koyo video monitörü, Panasonic kaset kaydedici ve döneme ait iki klavye eşlik ediyor. Bu donanım, Apple-1'in piyasaya çıktığı dönemde neden dikkat çektiğini de gösteriyor. Rakip mikrobilgisayarların önemli bir bölümü komut girmek için anahtar bankalarına veya çıktı almak için yavaş teleprinter sistemlerine ihtiyaç duyarken Apple-1, standart bir monitörle kullanılabilecek bir yapı sunuyordu.

Apple'ın başlangıç noktası Apple-1'in hikâyesi, Apple'ın henüz bir şirket olmadığı günlere uzanıyor. Steve Wozniak, 1975 yılında Homebrew Computer Club'a katıldıktan sonra kendi bilgisayar tasarımı üzerinde çalışmaya başladı. 1976'nın başlarında tasarımını çevresine göstermesinin ardından Wozniak ve Steve Jobs, bilgisayarı ticari bir ürüne dönüştürmeye karar verdi. İkili, 1 Nisan 1976'da Apple Computer Company'yi kurdu.

Şirketin ilk büyük siparişi ise Byte Shop sahibi Paul Terrell'den geldi. Terrell, 50 adet önceden monte edilmiş Apple-1 için bilgisayar başına 500 dolar ödemeyi kabul etti. Jobs bu siparişi, üretim için gerekli parçaların temin edilmesinde kullanılabilecek bir krediye dönüştürdü.

Apple'ın ilk bilgisayarından yalnızca yaklaşık 200 adet üretildi ve bunların yaklaşık 175'i 1977 yılına kadar satıldı. Aradan geçen yarım yüzyıla rağmen bugün yalnızca sınırlı sayıda Apple-1'in varlığını sürdürmesi, çalışan örnekleri bilgisayar tarihinin en değerli koleksiyon parçaları arasına taşıyor. Yeni sahibini ekimde arayacak Bonhams'ın Bilim, Teknoloji ve Bilgisayar Tarihi müzayedesi 4-14 Ekim tarihleri arasında çevrim içi gerçekleştirilecek.

Müzayedenin en dikkat çekici parçalarından biri olan "Hatfield" Apple-1'in 500 bin ila 800 bin dolar arasında bir fiyata alıcı bulması bekleniyor. Yaklaşık 50 yıl önce Apple'ın doğuşuna eşlik eden bu bilgisayar, şimdi yalnızca bir teknoloji ürünü olarak değil, Apple tarihinin çalışan ve belgelenmiş nadir parçalarından biri olarak yeniden koleksiyoncuların karşısına çıkacak.