Iğdır’ın Tuzluca ilçesine bağlı Yukarı Çıyrıklı köyünde, kuş halkalama ve izleme çalışmaları devam ediyor. Bu çalışmalar, bölgedeki kuş türlerinin izlenmesi, korunması ve göç yollarının daha iyi anlaşılabilmesi adına büyük bir öneme sahip. Gönüllüler ve bilim insanları tarafından yürütülen bu projede, yakalama ağlarına takılan kuşlar halkalanarak doğal ortamlarına salınıyor. Ancak bazı özel kuş türleri, bilimsel izleme amacıyla uydu vericileriyle takip ediliyor.
Bu projede, geçtiğimiz günlerde halkalama ağlarına takılan ve uydu vericiyle izlenen kuş türlerinden biri de kerkenez (Falco tinnunculus) oldu. Kerkenez, Iğdır’daki doğal ortamına salındıktan sonra, Aras Nehri vadisini kullanarak 183 kilometre yol kat etti. 8 Nisan’da halkalama işlemi yapıldıktan sonra, kuş hızla Iğdır üzerinden uçarak bir gün içinde Ermenistan’a ulaştı. Ermenistan’ın Urtsadzor köyüne varan kerkenez, bu tarihten itibaren orada yaşamını sürdürüyor.
Uydu verici takılan kerkenezin izlenmesi, göç yollarının izlenmesi ve türlerin hareketliliği hakkında değerli bilgiler sağlıyor. Kerkenez, yolculuğu sırasında en yüksek 1.426 metreye kadar yükseldi ve saatte 33,5 kilometre hıza ulaştı. Bu hız ve irtifa, kerkenezin göç yolculuğu hakkında önemli ipuçları veriyor. Bilim insanları, uydu vericisi sayesinde kuşun her hareketini anbean takip edebiliyor ve bu veriler, bölgedeki ekosistem hakkında daha fazla bilgi edinmek için kullanılıyor.
Kerkenez, uçuş rotasında birkaç farklı noktada hızını arttırarak bölgesel hareketliliğini gösterdi. Takip edilen bu kuşun, uçuş boyunca kullandığı rüzgar akımları, geçiş noktaları ve ulaştığı yüksek irtifalar, türlerin göç yolları hakkında daha derinlemesine bilgi edinmemizi sağlıyor. Türkiye’de daha önce uydu verici takılmayan kerkenez bu çalışma ile izlenmeye başlandı. Bu gelişme, hem kuş popülasyonlarının takibi hem de biyolojik çeşitliliğin korunması açısından büyük bir adım olarak kayıtlara geçti.
Kuş halkalama ve uydu izleme projeleri, doğal yaşamın korunması, kuş göçlerinin izlenmesi ve çevresel değişikliklerin etkilerinin anlaşılması noktasında oldukça faydalıdır. Bu çalışmalar sayesinde, kuş türlerinin göç yolları, hızları, tercih ettikleri yaşam alanları gibi bilgiler ediniliyor. Bu veriler, doğa koruma ve biyolojik çeşitliliği koruma çabalarına büyük katkı sağlıyor.
SELÇUK TAŞÇI
